Aytaç Mestçi’nin Türkiye İnternet Raporu’ndan alınan verilere göre hala gelişimini sürdürmekte olan Türkiye, 75 milyondan fazla nüfusunun 16 milyonu internet kullanıcısı olmakla birlikte %21,1 penetrasyon oranına sahiptir. Advertising Bureau (IAB) Türkiye Başkanı Levent Erden Türkiye'de 25 milyon tekil internet kullanıcısının olduğunu belirtmiştir. “Medya Fütüristi” ve Yazar Gerd Leonhard’a göre ise “Türkiye, bir kişinin internette geçirdiği süre bakımından zirvede. Her bir tekil kullanıcı, ayda 32 saatini internette geçiriyor.” Üstelik kullanıcılar sadece bilgisayarlardan değil, mobil cihazlar kullanarak internetten faydalanıyorlar. Ipsos KMG tarafından yapılan bir diğer araştırmaya göre ise 20,2 milyon kişinin yaklaşık 18 milyonu haftada en az bir defa internete giriyor ve Türkiye’de internet kullanım oranı %36,9. Öte yandan internet penetrasyonunun diğer ülkelere oranla daha düşük olduğu Türkiye’de talebin artmasını engelleyen bir takım engeller mevcut. Bunlardan bir kaçını sıralamak gerekirse; cihaz kalitesi, veri bağlantı ücretlerinin yüksek olması sayılabilir. 2009 yılının sonuna doğru yeni cihazların markete girmesi ve veri transfer ücretlerinin azalması ile mobil servislerde bir büyüme olması beklenmektedir.
Üstelik internette var olan kitle sadece gezinmiyor; araştırma yapıyor, iletişim kuruyor, tartışmalara katılıyor, gazete okuyor, film izliyor, müzik dinliyor, e-postalarını kontrol ediyor, bilgi edinmek için kullanıyor. Kısacası internet kullananan bireyler her geçen gün globalleşerek dünya insanı haline geliyor. Ipsos KMG tarafından yapılan araştırmaya göre düzenli internet kullanıcılarının yani haftada bir ya da daha fazla internete giren bireylerin %91’i “internette çeşitli konularda bilgi edinmek amaçlı araştırma” yapıyor. Buna göre, haftada en az bir kere internete girenlerin %12,6’sı haftada bir saat ya da daha az internete girerken üçte biri (%32) haftada 10 saat ya da daha fazla internete giriyor. Bu noktada ise bilgiye ulaşmak için gezinilen sitelerin ve arama motorlarının pazarlamacılar için önemi oldukça büyüktür.
Finansal krizin etkilemediği bir sektör olduğunu söylemek oldukça zor. Örneğin Fransız reklamcılık şirketi Publicis Groupe’nin birimi olan ZenithOptimedia, yıllık bazda reklam harcamalarının bu yıl yüzde 6,9 düşerek 453 milyar dolar olmasını bekliyor. Küresel reklam harcamaları içinde sadece internet reklamlarının bu yıl yüzde 8,6 artarak 54,3 milyar dolara ulaşması öngörülürken büyümenin geçen yıla nispeten yavaşlaması öngörülüyor. Özellikle son 10 yılda genişbant teknolojisinin gelişimiyle, internet reklamcılığı, en çok tercih edilen reklam mecralarından biri haline geldi. Bunun en önemli nedeni, internet reklamlarının verimliliğinin kolaylıkla ölçümlenebilmesidir. Hangi websitesine, bannera kaç tekil bireyin girdiğini, tıkladığını, incelediğini, ne kadar süreyle websitesinde kaldığını ölçmek oldukça büyük bir avantaj sağlamaktadır. Özellikle kriz ortamlarında markaların bütçelerinden ilk feragat edilen sektör olan reklam ve pazarlamada, bu çok daha önemli bir avantaj haline geliyor. Türkiye Reklamcılar Derneği’nin açıkladığı rakamlara göre, internet reklamcılığı, 2008’in ilk yarısında, bir önceki yılın aynı dönemine göre, yüzde 128’lik bir büyüme gösterdi. Aynı dönemde, reklam sektörünün büyüme oranı ise yalnızca yüzde 20. Pazar araştırma şirketi IDC’nin yapmış olduğu araştırmaya göre ise, 2011’de, dünyada internet reklamcılığı pazarının yüzde 13,6’lık payla, 106,6 milyar dolara ulaşması bekleniyor.
Peki yurt dışından Türkiye nasıl bir pazar olarak algılanıyor? Yabancı yatırımcılar gelmeye devam edecek mi? Gelişen internet ekonomisi göz önünde bulundurulduğunda, Türkiye Internet pazarı oldukça büyük bir potansiyel olarak görülmektedir. Üstelik tüm dünyada bilişim teknolojilerine yapılan yatırımlar her geçen gün artmaktadır. Türkiye'de yaklaşık 350 milyon dolarlık alışveriş internet üzerinden yapılıyor. Bankalararası Kart Merkezi (BKM) rakamlarına göre kartlı yapılan harcamalar 7 milyar YTL civarında iken elektronik ticaret konusunda Garanti Bankası 1 milyar YTL tahmininde bulunuyor. Online mağazaların toplam cirosu ise mağazaların kendi beyanına göre toplam 300-350 milyon dolar civarında. Kesin bir rakam olmamakla birlikte Türkiye’de 2007 senesinden itibaren websitelerinin el değiştirmeye başlamaları ile (özellikle gittigidiyor.com’un e-bay tarafından satın alınması) birlikte, özellikle yabancı yatırımcının dikkatini yoğunlaştırmasına sebep olmuştur. Ancak Türkiye’de üzerinde çalışmların devam edilmesine rağmen hala bir takım teknik ve hukuki eksiklikler vardır ve bunların giderilmesi sektörün gelişmesine, yatırımın artmasına önayak olacaktır.
Sektörün ilerlemesi ve büyümesine en büyük engellerden bir tanesi uygulanan sansürler. Ülkemizde 5651 nolu yasa ve konuyla ilgili diğer yasalara dayanarak youtube, wordpress, geocities, alibaba gibi bir çok web sitelerine erişim sıksık kapatılmaktadır. Söz konusu yasaklamalar, reklam sektörünün büyümesini negatif yönde etkilemeye başlamıştır. Herşeyden önce bu tip sansürler ve yasaklamalar internet kullanıcılarının yani tekil bireylerin ve markaların tekil bireylerle iletişimlerinde aksamaya sebep olurlar. Bu iletişim eksikliğinin ise sektörün büyümesine, yabancı yatırımcıyı kaçıracağı kısacası negatif yönde etkileyeceği aşikardır. Bu nedenle yasaklanan ya da sansürlenen içeriklerin titizlikle incelenmesi gerekmektedir. Örneğin youtube.com bir video paylaşım sitesidir ve burada sadece eğlence amaçlı değil öğretici bilgilendirici videolar da paylaşılmaktadır. Temiz internet yaratmak amacıyla yola çıkarken internet kullanıcılarının demokratik haklarını ellerinden almamak gerekir.
Sadece olumsuz şeyler olmuyor elbette. Mesela ölçümleme başlıyor gelecek günlerde ve etkisi oldukça büyük olacak. Interactive Advertising Bureau (IAB) Türkiye Platformu internetin ölçümü için başlattığı çalışmaları Aralık 2008 itibari ile sonuçlandırmıştır. IAB’nin öncelikli hedefi büyük bir hızla büyüyen interaktif reklamcılığının gerçek değerini ortaya çıkartmaktır. IAB Türkiye Başkanı Levent Erden Ölçümleme çalışmalarıyla yaklaşık 26 milyon internet kullanıcısının tercihlerini izlemenin mümkün kılınacağını, web sitelerinin trafik bilgileri ve internet kullanıcılarının davranışları izlenebileceğini belirtmiştir.
Sonuç olarak bakacak olursak 2010 internet reklamcılık ve pazarlaması için gelişen teknoloji kullanımı internetin yanında özellikle mobil pazarlama da etkin olmaya başlıyor. Artık tüketiciye yönelik yapılan kampanyaların çoğu, daha odaklı olabildikleri için cep telefonları üzerinden yapılıyor ve bu gün geçtikçe daha da artacaktır. Bunun sebeplerinden biri ROI ölçümlemesi yapılmasını mümkün kılmasıdır. Kısacası Türkiye’de özellikle internet ve mobil reklamcılığın önü oldukça açık. Üstelik reklam pastasında da internet reklamcılığına ayrılan pay giderek büyüyor. Bu konuda en ileride olan ülke İngiltere, yüzde 20’sini, Amerika’da yüzde 15, Avrupa’da yüzde10’un üzerinde. Türkiye’de ise bu rakam yüzde 2’lerde, 3’lerde. Google Pazarlama Direktörü Mustafa İçil internetin firmalar açısından tüketicilere ulaşmak için en etkin yol olduğunu ve eskiden tek yönlü kullanılırken günümüzde kullanıcıların ve tüketicilerin de katılımıyla iletişim çift yönlü hale geldiğini belirtirken önümüzdeki 2-3 yıl içerisinde Türkiye’de bu sayının yüzde 10’u bulacağını söylüyor.
NOT: Ekstra Sayısal Veriler
PricewaterhouseCoopers, 10 Haziran 2009'da IAB Avrupa’ya yapılan AdEx (Reklam Harcamaları) Raporundan "Avrupa İnternet Reklam Sektörü" üzerine bilgilere göre:
• Reklam formatları arasında % 43 ile başı search (arama) çekti.
• 2008’de en fazla büyüyen İnternet reklam formatı, % 43’lük pay ile arama oldu.
• İnternet reklam harcamları, reklam sektörünün tamamen düşüşe geçen diğer mecralarının aksine, bir önceki yıla göre % 20 arttı.
• 19 IAB Avrupa Üyesi Ülkenin 2008 yılı Toplam Reklam Harcaması: 12.9 Milyar €
• Arama formatında 2 Milyar 41 Milyon € ile İngiltere, display’de 956 € ile Almanya, seri ilanda 776 milyon € ile Fransa Avrupa’nın birinci ülkeleri oldular.
• Bununla birlikte Türkiye, yakaladığı % 33 büyüme ile 5. en hızlı büyüyen ülke oldu.
• 2008 yılında İnternet reklam harcaması en yüksek 6 ülke (İngiltere, Almanya, Fransa, Hollanda, İtalya, İspanya) Avrupa toplam reklam harcamasının % 81’ini oluşturdular.
• 14. sıradaki Türkiye, 2007’deki 98 Milyon €’luk Çevrim içi Reklam Harcamasını 131 Milyon €’ya çıkardı.
• Bununla birlikte Türkiye, yakaladığı % 33 büyüme ile 5. en hızlı büyüyen ülke oldu.
REFERANSLAR
• Aytaç Mestçi, Türkiye İnternet Raporu, 2007.
• Ipsos KMG İnternet Kullanım Alışkanlıkları Raporu, Mayıs 2009.
• Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, Sayısal Uçurum ve Bilgi Toplumuna Doğru Temiz İnternet.
• http://www.rvd.org.tr/CatDetails.aspx?CatId=39&Id=139
• http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0,1014,cid%253D270754,00.html
• http://www.tid.org.tr
•http://www.turktelekom.com.tr/tt/portal/YatirimciIliskileri/Hakkimizda/Turkiye-Telekomunikasyon-Sektoru
